Miejscowość

 

Szeszory
Miejscowość
Pistynka
Zamek
Koscioły
Cmentarze
Rutenizacja
Kaweccy
Czesław Blicharski
Grzesiowski
Kaliniewicz
31 marca 1944
Ofiary
Oprawcy
Paulina Solińska
Genowefa Iwanicka
Spólniccy
Emil
Żydzi
Donia Rosen
Bluma Fogel
Jabłonowski
Karta Polaka

 

 

 

 

 

 

Nasza ukochana mała ojczyzna ........ Szeszory

 

Król Polski Kazimierz Wielki za zasługi wojenne nadał szlachcicowi ruskiemu Waszce Teptukowiczowi wsie wołoskie: Pistyń, Wierbiąż i Mykietyńce tj. miejscowości wzdłuż doliny Pistynki i nie wymieniono w akcie nadania Szeszor. Z 1416 roku pochodzi dokument, w którym Król Polski Władysław Jagiełło potwierdza Waszce Teptukowiczowi tytuł własności do Pistynia. Istnieje więc poszlaka, że w XIVw Szeszory nie istniały  jako niezależna miejscowość, bo będąc w bezpośrednim bliskim sąsiedztwie z Pistyniem,  Szeszory powinny być wymienione w tych dokumentach. Huculszczyzna wówczas była bardzo słabo zaludniona ze względu na trudne warunki życia w górach, również była słabo kolonizowana od VII wieku przez zachodniosłowiańskich Białych Chorwatów (według Nestora przodków Lachów tj. Polaków) żyjących w dorzeczu górnego Dniestru. Wraz z napływem ludności wołoskiej romańskiego pochodzenia (główna fala osadnictwa miała miejsce w latach 70-tych XIVw, osadnictwo trwało od końca XIIIw  do połowy XVIw) powstało wiele miejscowości wołoskich w Małopolsce Wschodniej: Akreszory, Szeszory, Jabłonica, Mikuliczyn, Berezów Niżny, Berezów Wyżny, Łucza, Tekucza, Utoropy, Kosów, Pistyń, Stopczatów, Myszyn, Kluczów, Worbiąż, Spas, Kniaziodwór, Łucza, Delatyn, Pniów, Wołosów, Przerośl, Chlebiczyn, Żukocin, Uhorniki, Targowica, Przybyłów, Cucyłów, Grabowiec, Chorniaków, Markowca, Tyśmienica, Tłumacz, Oleszno, Knihinin, Bukowna, Milowanie, Podniewa, Uzin, Bitków, Monasterczany, Starunia, Lachowice, Bohorodczany, Drohomirczany, Żuraki, Pasieczna, Sielec, Czesibiesy, Podgrodzie, Kamień, Podmichalce, Przewozie, Niegowce, Serednie, Dorohów, Tynetniki, Stawne, Olechowiec, Buków, Czećniki, Lipica, Żolibory, Delijów, Dryszczów, Tołstobaby, Wodniki, Łany, Tumiez, Szarańczuki, Rudniki, Wyczółki, Berezowice, Byczkowce itp.

To właśnie swoista mieszanina wpływów romańskich, węgierskich, wschodnio i zachodnio słowiańskich dała początek powstania Huculszczyzny. Wołosi asymilowali się z ludnością Białych Chorwatów oraz napływowymi ruskimi uciekinierami przed najazdami tatarskimi tworząc nową grupę etniczną zwaną Hucułami, pod względem językowym ostatecznie zbliżoną do grupy językowej rusińskiej z licznymi wyjątkami językowymi polskimi i romańskimi. Czynnikiem ułatwiającym asymilację była wspólna religia zarówno z Białymi Chorwatami, jak i Rusinami. Wołosi prowadzili pasterski (wypas kóz i owiec) tryb życia, dlatego z łatwością zasiedlali słabo zaludnione tereny górskie Rzeczypospolitej, w tym i Pokucie.

Polska szlachta (w tym spolonizowana szlachta rusińska i węgierska) osadzała się w tym rejonie już od czasów Kazimierza Wielkiego, który odziedziczył tą ziemię zgodnie z ówczesnym prawem i za świadomą wolą tutejszej ludności posiadł ją we władanie włączając wraz z Podolem do Polski.

  Herb Sas II

 Duża część drobnej szlachty polskiej w tym regionie nosiła herby rodowe związane z wpływami węgierskimi np. często spotykany był sasko-węgierski herb Sas i jego odmiany, w tym herb SasII. Na przykład w dokumentach wywodowych szlachectwa w rejestrze określono jedną  z rodzin z Szeszor jako starodawną polską właśnie z tym herbem pochodzącym prawdopodobnie z czasów panowania Kazimierza Wielkiego.

 

W XVI wieku Jabłonowscy z Mazowsza osiedli w pobliskiej Łuczy, która stała się ich zaściankiem szlacheckim. Później ród Jabłonowski dał początek miejscowości Jabłonowo w bezpośrednim sąsiedztwie Łuczy. Jabłonowscy byli wielkimi polskimi patriotami broniącymi Ziemi Pokuckiej przed wrogami. Ze szlachty Jabłonowscy formowali oddziały do walki z najeźdźcami m.in. chorągiew husarii i chorągiew pancerna walczyły pod Wiedniem. Antoni Ossendowski w książce "Huculszczyzna" pisze, że przyjaciel Jana Jabłonowskiego król Jan III Sobieski osadził w Szeszorach polską szlachtę chodaczkową (zapewne w celu zapewnienia załogi w wybudowanym tutaj przez Potockich zamku) - tak niektórzy polscy mieszkańcy Szeszor mówili przed wojną o swoim pochodzeniu. Jednak z metryk parafialnych kościoła rzymskokatolickiego wynika, że Polscy mieszkańcy Szeszor o powtarzających się nazwiskach byli już liczni na początku XVIII wieku co oznacza, że ich zasiedzenie w Szeszorach było wielopokoleniowe już za panowania Jana III Sobieskiego i sięgające początków polskiego panowania na tych terenach.

 Polskiej szlachcie powierzono obronę południowej rubieży przed Tatarami i Węgrami osadzając ją w dolinie Pistynki. Z biegiem czasu potomstwo tej szlachty w wyniku pauperyzacji zajęło się rolnictwem i rzemiosłem częściowo ulegając rutenizacji i przyjmując huculski styl życia. Jednak niektórzy kultywowali polskość w domu i dbali o swoją tożsamość zachowując swoje polskie nazwiska oraz mowę. Bardzo dużo Polaków z Szeszor należało do Związku Szlachty Zagrodowej  kultywując swoje szlacheckie tradycje.

Polskie chłopstwo uciekające przed uciskiem feudalnym z zachodniej Polski osadzało się tutaj i celowo szybko się rutenizowało, aby się odciąć od swoich feudalnych zobowiązań. W pierwszej kolejności zmieniali swoje nazwiska rutenizując je, w czym z wielkim oddaniem pomagali im grekokatoliccy księża. Szybko zapomnieli o swojej polskości zupełnie się rutenizując, a niektórzy z nich podczas IIWS zwrócili się przeciw polskim mieszkańcom Szeszor.

Rzeczypospolita z czasów panowania króla Władysława Jagiełły

kiedy powstały Szeszory, a słowo "Ukraina" w ogóle nie istniało ........

  Pierwszy dokument ze wzmianką o osadzie  Szeszory pochodzi z 1427r, gdy  właściciel Szeszor i Pistynia Michał Buczacki herbu Abdank otrzymał kwotę 650 grzywien od Króla Polski Władysława Jagiełły.  Buczaccy herbu Abdank wymarli. Dobra i nazwisko po wymarłej rodzinie Buczackich herbu Abdank przejęli Buczaccy herbu Pilawa (w rzeczywistości Tworowscy według zapisków z 1578 roku).

    Według źródeł ukraińskich pierwsze zapiski o Szeszorach pochodzą z 1445r, gdy ich właścicielem był Michał Buczacki starosta Śniatyński, do którego należało dużo miejscowości na Pokuciu. Zachował się dokument opisujący daniny mieszkańców na rzecz Buczackich. Daniny były składane w naturze z czego można wnioskować, że Szeszory powstały na prawie wołoskim, co utwierdza nas w przekonaniu o wołoskim tj. romańskim pochodzeniu tej miejscowości podobnie do pozostałych miejscowości w dolinie Pistynki. Ukraińcy także potwierdzają wołoskie (w ich nomenklaturze "mołdawskie") pochodzenie nazwy "Szeszory".

    W latach 1605-1633 doszło dwudziestokrotnie do najazdów tatarskich. Najbardziej Pistyń i Szeszory zostały spustoszone przez Tatarów w 1621 roku wraz z innymi 33 wsiami na Pokuciu.  Szeszory zyskały na znaczeniu po wybudowaniu przez Potockich zamku w pierwszej połowie XVII wieku. Zamek spełniał rolę  strażnicy granicznej broniącej mieszkańców przed najazdami tatarskimi i kozackimi oraz miejscowymi bandytami. W pierwszej połowie XVIIw Szeszory przeszły w ręce Potockich, a następnie w wyniku dziedziczenia po kądzieli przeszły w ręce Kalinowskich i Ponińskich - przez małżeństwo w pierwszym ćwierćwieczu wieku XVIII Zofii z Potockich, wdowy po Michale Puzynie, ze starostą winnickim Ludwikiem Kalinowskim h. Kalinowa, a następnie ich córki Marianny (1727-1797) z wojewodzicem poznańskim Józefem Ponińskim h.Łodzia. 

    Przed pierwszym rozbiorem Szeszory należały do Bielskich. W r.1787 poprzez zamianę z Antonim Bielskim Szeszory zostały przejęte przez władze austriackie na rzecz Skarbu Państwa i przydzielone do dóbr Kuty. Szeszory należały do parafii w Kosowie, a od 1776r. do parafii w Pistyniu. W II RP Szeszory należały do Skarbu Państwa i były siedzibą Nadleśnictwa. Okoliczne lasy w części były prywatne i według zapisków z 1905 roku w części należały do Wincenty Tarnawskiej, a w okresie międzywojennym do jej spadkobiercy Leona Tarnawskiego oraz ok. 300 hektarów lasów i ziemi należało do Jaworskich.

  

Warto zauważyć, że już od końca XVI wieku było w użyciu polskie określenie "ukrainne pola" ("u kraju" tj. na skraju  państwa) dla wyludnionego granicznego miejsca geograficznego nad Dnieprem na południowy-wschód od Kijowa. "Pola ukrainne" były określeniem tylko i wyłącznie granicznego obszaru geograficznego. Na tej żyznej ziemi osiedlali się uciekinierzy z innych obszarów Rzeczypospolitej (skazańcy uciekający przed wyrokami prawa i chłopi uciekający przed feudalnym wyzyskiem - dali oni początek Kozaczyźnie). Najazdy tatarskie i bezprawie panujące na tych ziemiach skutkowały anarchią i zdziczałym okrucieństwem miejscowego chłopstwa tzw. Kozaczyzny i "Czerni".

Wręcz przysłowiowe dzikie bestialstwo Kozaków było  przekleństwem dla tej ziemi, źródłem nieszczęść, pogromów i braku tolerancji. Wielokrotne rzezie o podłożu ekonomicznym i religijnym na ludności polskiej i żydowskiej podczas rewolt chłopskich z XVII wieku i XVIII wieku, a w tym Koliszczyzny, były gloryfikowane w literaturze m.in. Szewczenki, na której wyhodowano ukraiński nacjonalizm następnych pokoleń Ukraińców. Barbarzyńskie okrucieństwo mordów dokonanych przez Hajdamaków dowodzonych przez Gontę i Żeleźniaka podczas Koliszczyzny 1768 roku (w tym rzeź w Humaniu) powracało w literaturze jako wzorzec postępowania Ukraińców, nawet tekst hymnu obecnej Ukrainy w pierwotnej wersji nawoływał do ludobójstwa na wzór tego co zrobił Żeleźniak.

Ta gloryfikacja ludobójstwa na ludziach za to, że nie byli Ukraińcami skutkowała bardzo licznymi ukraińskimi pogromami Żydów w okresie IWS (np. w Proskurowiu przez Petlurowców i w ponad tysiącu innych miejscowościach Ukrainy) oraz ludobójstwem na Polakach podczas IIWS na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Z ludobójstwa zrobiono narodową ukraińską cnotę  i rozwijano ideologicznie w nacjonalistyczny terroryzm przez Doncowa, a później przez Banderę ........

Ukraińskie ludobójstwo na Żydach i Polakach nadal jest gloryfikowane w Szeszorach. W demokratycznych wyborach do Rady Wiejskiej i do Rady Rejonowej wygrywają zwolennicy krwawego szowinizmu i kultu Bandery. Nad wsią powiewa na kopcu czarno-czerwona flaga UPA. Pamiątki po Polakach są metodycznie niszczone, zabrania się upamiętnienia polskich ofiar banderowskich mordów i odmawia się udostępniania informacji o wymordowanych polskich mieszkańcach Szeszor, którzy żyli tam od zawsze ..................

Słownik Geograficzny KRÓLESTWA POLSKIEGO 1890r

"Szeszory, wś, pow. kossowski, 12 kim. na zach. od sądu pow. w Kossowie, tuż na płd.-zach. od urz. poczt, w Pistyniu. Na płn. leżą Utoropy, na wsch. Pistyń, na płd.-wsch. Sokołówka, na płd. Rzeczka, na płd.-zach. Bru-stury, na zach. Prokurowa, Łucza i Jabłonów. Środkiem wsi płynie Pistynka i przyjmuje w obrębie wsi dopływy, z których ważniejsze: od prawego brzegu pot. Brusny Mały i Wielki, a od lewego brz. pot. Korowy. Zabudowania wiejskie leżą w dolinie Pistynki. Na płd. ciągnie się pasmo górskie Brusny, ze szczytem wzn, 960 mt, Własn. wiek. (rządowa) ma roli or. 2, łąk i ogr. 21, past. 502, lasu 5318 mr.; wł. mn. roli or. 237, łąk i ogr. 1595, past. 120 mr. W r. 1880 było 324 dm., 1485 mk. w gm., 4 dm., 11 mk. na obsz. dwór. (1315 gr.-kat., 154rz.-kat., 26 izr., l innego wyzn.; 1315 Rusinów, 155 Polaków, 26 Niemców). Par. rzym.-kat. w Pistyniu, gr.-kat. w miejscu, dek. pistyński. Do par. należy Prokurowa. We wsi jest cerkiew i szkoła etat. l-klas."

Według źródeł ukraińskich:

W 1857r w Szeszorach żyły 1603 osoby. W 1880 roku w Szeszorach były 324 budynki, 1485 mieszkańców, w tym 146 Polaków, 26 Żydów i kilku Niemców. W 1890 roku były 374 budynki, 1678 mieszkańców, w tym 198 Polaków i 30 Żydów. W 1921 roku było 427 budynków, w których żyło 1807 osób, w tej liczbie 892 mężczyzn i 915 kobiet, a wśród nich 906 Rusinów, 788 Polaków, 30 Żydów i pozostali innych narodowości.

Według źródeł polskich:

W 1921 r. wieś miała 427 budynków mieszkalnych (zagród) i 1807 mieszkańców, w tym: 1391 Rusinów, 397 Polaków i 19 Żydów. W 1931 r. liczba budynków mieszkalnych (zagród) wzrosła do 504, a mieszkańców do 2026 osób. W 1939 r. mieszkało tu około 470 Polaków w ponad 100 gospodarstwach i około 30 Żydów.

     Z racji bardzo wielu małżeństw mieszanych ustalenie podziałów narodowościowych było całkowicie bez sensu, bo wszyscy mieszkańcy do 1933 roku tworzyli od wielu wieków jedną społeczność, razem chodzili do cerkwi i do kościoła, wspólnie spędzali Święta katolickie i greckokatolickie. Stąd powstały różnice w danych demograficznych, bo część mieszkańców Szeszor pochodzących z rodzin mieszanych nie była w stanie w sposób jednoznaczny określić swojej przynależności narodowej. Granica narodowościowa niejednokrotnie przechodziła przez łoża małżeńskie i z pewnością łączyła, a nie dzieliła.

     Dopiero w wyniku indoktrynacji przez zewnętrznych aktywistów nacjonalistów ukraińskich po 1933 roku nasilonej od 1941 roku Ukraińcy przestali chodzić do Kościoła, a Polacy do Cerkwi. Antypolonizm narastał stopniowo od 1934 roku wśród mieszkańców ukraińskich mieszkańców Pistynia i Szeszor, a po wejściu Niemców w 1941 roku zdecydowanie się zradykalizował osiągając apogeum w 1943/1944 roku. To banderowcy zdecydowali, kto jest Polakiem, a kto nie jest i w pewnym sensie pomogli niezdecydowanym w samookreśleniu swojej tożsamości - z pewnością nie bez znaczenia była przynależność religijna. Terrorem zmuszano niezdecydowanych do przejścia na grekokatolicyzm  i zadeklarowanie się jako Ukrainiec. Banderowcami byli sąsiedzi z Szeszor, którzy dokładnie wiedzieli kto kim jest, mordowano dzieci według narodowości rodzica np. synów gdy ojcem był Polak i oszczędzano córki, gdy matką była Rusinka. We wspomnieniach Pani Iwanickiej znajdujemy dowody jak kapłani greckokatoliccy zmuszali Polaków groźbą mordów do wyrzeczenia się polskości i wiary rzymskokatolickiej - w księgach metrykalnych odnotowano przechodzenie mieszkańców Szeszor z kościoła rzymskokatolickiego do cerkwi już od kwietnia 1943 roku. Taka ingerencja zupełnie uniemożliwia określenie rzeczywistej liczby Polaków w Szeszorach tuż przed ich wymordowaniem przez Ukraińców. Z wspomnień świadków wynika, że zdeklarowanych Polaków było  ok. 470 w ok. 100 gospodarstwach, do tego trzeba dodać Polaków/Polek z małżeństw mieszanych tj. u progu II WS co czwarty mieszaniec Szeszor był Polakiem, a co drugi mieszkaniec przyznawał się do związków rodzinnych z Polakami i w tym sensie do polskości.

1929 Polish Business Dictionery

Dla Ukraińców Szeszory to miejscowość kojarzona z festiwalem plenerowym o tej samej nazwie. Ukraińcy wmawiają wszystkim, że Szeszory to ostoja ukraińskiej tożsamości ludowej - wbrew prawdzie historycznej całkowicie zrutenizowali huculszczyznę (opartej przecież na mieszanych wpływach głównie wołosko-rusińsko-polskich, ale także wpływach węgierskich, czeskich i żydowskich  kultur pogranicza), a historię polskich mieszkańców Szeszor w ogóle wymazali z historii Szeszor. 

Dla Polaków Szeszory to miejsce pamięci ofiar ukraińskiego ludobójstwa na Polakach, którzy żyli tutaj od zawsze i jedyną ich winą było to, że przyznawali się do polskości. Warto jechać chociaż raz do Szeszor jak do swojej ojcowizny, aby podtrzymać więź ze swoimi przodkami. Można zobaczyć to co Ukraińcy nie mogą zniszczyć tj. Pistynkę i góry, aby poczuć bliskość z dziesiątkami pokoleń swoich krewnych, którzy tutaj żyli i leżą pochowani w tej ziemi. Pozostaje strach i niechęć do ukraińskich sąsiadów, którzy do dzisiaj czerpią korzyści z wymordowania lub wypędzenia polskich sąsiadach (w niektórych przypadkach oprawcy przejęli majątek swoich ofiar). Po powrocie z wizyty w Szeszorach pozostaje odnowiona rana po utracie swoich krewnych i poczucie nie pomszczonej krzywdy oraz tęsknota po utraconej ojcowiźnie i ojczyźnie ...............

Festiwal nie spowodował bliższego zainteresowania jego gości historią samej miejscowości, a w tym historią polskich mieszkańców i nie przyniósł Ukraińcom otrzeźwienia z krwawego nieludzkiego szowinizmu. Festiwal zorganizowano na boisku w sąsiedztwie cmentarza grekokatolickiego - przedziwne, że nikomu to nie przeszkadzało w zabawie i dzikich tańcach przy  muzyce nad grobami. Mieszkańcy ( tj. wiejska rada ) wypędzili festiwal z Szeszor po kilku latach, ale z innej przyczyny.

Mapa Szeszor z 1931 roku

Szeszory obecnie

 


[Szeszory] [Miejscowość] [Pistynka] [Zamek] [Koscioły] [Cmentarze] [Rutenizacja] [Kaweccy] [Czesław Blicharski] [Grzesiowski] [Kaliniewicz] [31 marca 1944] [Ofiary] [Oprawcy] [Paulina Solińska] [Genowefa Iwanicka] [Spólniccy] [Emil] [Żydzi] [Donia Rosen] [Bluma Fogel] [Jabłonowski] [Karta Polaka]

 Prosimy o nie kopiowanie zawartości do innych witryn internetowych

Data ostatniej modyfikacji 2010-03-31.

Strona została zaprojektowania do przeglądania pod MS Internet Explorer 1600x900 2Mb/s

Inne przeglądarki internetowe nie zapewniają poprawnego otwierania zawartości tej strony internetowej